De keuken die niet gesloopt hoefde te worden

De keuken was af: massief essen, een marmeren blad, strak in de verf. Vier maanden later verschenen er verse gaatjes in het hout. Actieve houtworm — meegekomen in een partij essen die volgens de leverancier behandeld en veilig was. De klant, een jong gezin, wilde begrijpelijkerwijs geen chemische bestrijding in huis. En boven alles hing de vraag die niemand hardop wilde stellen: moet dit er allemaal weer uit?

Gespecialiseerde bedrijven waren er wel, maar de offertes liepen in de duizenden euro's en het marmerblad was in elk scenario een risicopost. Er is ook een andere weg, bekend uit de restauratiewereld: warmte. Houtworm — de larven én de eitjes — overleeft het niet wanneer het kernhout een half uur boven de 58 graden komt. Maar hout dat te snel of te droog wordt verhit, trekt krom en scheurt. Precies wat je niet wilt bij een keuken waar maanden werk in zit.

Dus heb ik de keuken niet gesloopt maar ingepakt: luchtdicht, op zijn plek, in de woning. Twee elektrische kachels op de krachtstroomaansluiting van de keuken zelf, een stoomgenerator ernaast, en meetpunten overal: vier temperatuurvoelers diep in het hout op strategische plekken, vocht- en temperatuursensoren binnen en buiten, en een zelfgebouwde pitotbuis die de luchtstroom meet. De besturing: dezelfde software die ook warmtepompen en laders aanstuurt — Homer, met een regeling die ik speciaal hiervoor schreef.

Het proces is traag, en dat is de bedoeling. Opwarmen met twee à drie graden per uur, terwijl stoom de luchtvochtigheid constant houdt zodat het hout niet uitdroogt. Dan wachten tot élke voeler in het hout dertig minuten boven de 58 graden heeft gezeten — niet de ruimte telt, het kernhout. En daarna net zo beheerst afkoelen, in trappen: eerst recirculeren over een watergekoelde convector, dan buitenlucht, als laatste leidingwater. De pitotbuis rekent ondertussen uit hoeveel vocht er wordt afgevoerd; de log houdt bij wanneer welke kern op temperatuur was.

Ik heb er dat weekend naast gezeten. Er ging genoeg niet in één keer goed — een stoomgenerator die er ruim een uur mee ophield, een regeling die te enthousiast koelde — en juist daarom was alles zo gebouwd dat ik kon herstarten waar het proces was gebleven.

De houtworm is dood. De keuken staat er nog, het marmer is heel, en er is geen druppel gif aan te pas gekomen. De fout kwam van buiten; de oplossing kon uit eigen huis komen, omdat meubels maken en meten-en-regelen hier toevallig hetzelfde huis is. Elk van beide vakgebieden alleen had dit niet zo kunnen oplossen.